Thema's
Open

Toerisme

Picture of Matthijs
Road of broken hearts door Matthijs van Maltha 8 Juli 2016

In 1993 rende een cameraploeg van de BBC, onder vuur genomen door scherpschutters, over de Stari Most. Die was op dat moment de laatst overgebleven verbinding tussen de oost- en westoever van de Neretva. Op 9 november van dat jaar werden de constante beschietingen de brug te veel, en stortte dat wat er nog resteerde van het bouwwerk in de rivier. Drie jaar later was de oorlog ten einde, en bleek er ook van het stadsdeel dat om de brug had gelegen weinig over te zijn. De stad was tot in zijn hart vernietigd.

Op een dag in maart wandelen we naar de brug. Een nieuwe brug, gereed gekomen in 2004, en zo veel mogelijk lijkend op het origineel. Ook het stadsdeel eromheen is met hulp van internationaal geld weer opnieuw opgebouwd. Een begrensd domein waarin alles in orde lijkt te zijn. Op een verkoper van Joegoslavische legerkleding na lijkt de oorlog er geen sporen achtergelaten te hebben. De grenzen van dit zeldzame domein zijn duidelijk aangegeven. Op de oostoever begint het aan het einde van een winkelstraat. De asfaltweg maakt er plaats voor marmeren platen en de koffiehuizen en groenteboeren maken er plaats voor een uniforme rij van souvenirwinkeltjes. Veel ervan zijn in deze tijd van het jaar gesloten, maar de paar winkeltjes de wel open zijn doen vermoeden dat het verkoopaanbod bij de gesloten winkels niet anders is. De handelswaar bestaat voornamelijk uit koelkastmagneten en houten fluiten.

Van potentiele koelkastmagneetkopers ontbreekt ieder spoor

Op de brug zijn we alleen. Er zijn geen met selfiesticks gewapende toeristen. Geen traditionele brugduikers, mannen die voor geld de sprong in het koude rivierwater wagen. Van potentiële koelkastmagneetkopers ontbreekt ieder spoor. In alle rust kunnen we uitkijken over de kloof waar onderin het water stroomt. Het water stroomt snel in deze maanden van het jaar. Op de bergen ten noorden van de stad zijn de laatste restanten van de sneeuw nog te zien.

De leegte op de brug, en in de smalle straten van de oude stad verbaast me. Alle foto’s van dit stadsdeel tonen drukke straten. Het is het omgekeerde van vrijwel alle mij bekende toeristenlocaties, waarbij foto’s van lege straten de mensenmassa’s die er in werkelijkheid rond blijken te lopen verhullen. Maar in dit geval zullen de foto’s tijdens het toeristenseizoen gemaakt zijn, dat ondanks de niet onaangename temperatuur nog enkele maanden op zich zal laten wachten.

De eindeloze reeks souvenirwinkeltjes zet zich aan de westkant van de rivier voort. Het aanbod is er nog altijd niet veranderd. Voor een restaurant zijn een paar mannen een stalen constructie aan het lassen, waar tijdens de zomer een terras op zal komen. Deze plek is voor toeristen bedoeld, zoveel is duidelijk. Als enige plek in de wijde omtrek zal het ook echt slagen in die functie, bedenk ik me. Meer dan de brug en deze paar straten eromheen heeft deze stad niet te bieden. Meer dan dat zal dit hele gedeelte van Herzegovina niet te bieden hebben. In mijn zak zit een gratis kaartje van de omgeving, waarop wat bezienswaardigheden staan aangeduid. Maar dat de Neretva-vallei ’s zomers overspoeld zal worden door toeristen kan ik me maar moeilijk voorstellen.

Nu houden zich er alleen een aantal zwervers op

Ik begin me af te vragen waar de standaardfoto van deze stad, de blik over het water met de oude brug en de stad daarachter, is genomen. De rivier stroomt door een diepe kloof, en het lijkt me onwaarschijnlijk dat zoveel fotografen zich met een bootje in de rivier gewaagd zullen hebben om het motief vast te leggen. Uit een grondige bestudering van een stadskaart blijkt dat er aan de westkant van de rivier ook een plek moet zijn waar je over land tot in de bodem van de kloof kunt komen. Door een wirwar van straatjes gevuld met verlaten uitziende hotels en pensions beginnen we die kant op te lopen. Het is hier inderdaad mogelijk tot beneden aan de kloof te komen. Terrasachtige heuveltjes strekken zich uit tot aan het water. Bovenaan de terrassen staat een aantal metalen keten, die ’s zomers dienst zullen doen als barretjes. Nu houden zich er alleen een aantal zwervers op. Aan de rand bij het water zit een verliefd stelletje. Verder is het hier verlaten.

Uitkijkend over het water blijkt dit inderdaad de plek te zijn waarop je van onderaf tegen de oude brug aankijkt, en de oude stad daarachter ziet liggen. De rest van de stad is hier, onderin de kloof, uit het zicht verdwenen. Een aantal strategisch geplaatste schijnwerpers verraad dat de brug ’s nachts van deze kant aangelicht wordt. Hier toont zich het beeld dat de stad van zichzelf wil uitstralen. Alsof het nooit anders is geweest.

Toerisme
Terug naar het overzicht