Thema's
Censuur

Strijd tussen systemen

Picture of Michiel
Column door Michiel Hulshof 10 Maart 2014

Op zondagavond bezocht ik Het Crisisdiner, een programma in debatcentrum De Balie. De aanleiding was het verschijnen van een gelijknamig boek, geschreven door een groep economen, bankiers, toezichthouders, politici en journalisten die sinds 2008 bijeen komen om te praten over de Europese crisis. Leden van het exclusieve clubje: Wouter Bos (oud-minister van financiën), Ewald Engelen (hoogleraar financiële geografie), Kees Vendrik (lid Algemene Rekenkamer), Egbert Kalse (adjunct-hoofdredacteur NRC), Bas Jacobs (hoogleraar economie), Bernard ter Haar (oud-topambtenaar Financiën) en nog zo’n stuk of 11 heren. No women allowed.

 

Voor een mooie monoloog is in de wereld van de economie geen plaats.

Het debat was aangenaam en fel. Na afloop stond ik met een biertje op het Leidseplein na te praten.

‘Ken je Luhmann?’, vroeg de filosoof die naast me stond. Ik ontkende glashard.

Hij legde uit: volgens de socioloog Luhmann bestaat de samenleving uit verschillende systemen met elk een eigen taal en eigen codes. Zo spreken economen een economentaal en de politiek een politieke taal. Journalisten spreken mediataal, theatermakers theatertaal, advocaten juristentaal en terroristen terroristentaal.

De verschillende werelden zijn strikt gescheiden. Als je economische modellen gebruikt voor het beschrijven van een theatervoorstelling, dan beschrijven ze de geldstromen, opkomstcijfers, winst of verlies. In de wereld van economen is geen plaats voor een mooie monoloog of dramatiek.

‘De verschillende systemen strijden onophoudelijk met elkaar om de macht’, zei de filosoof. Hij klopte het as van zijn sigaar. ‘De ene keer heeft de bankwereld het meeste invloed,  de andere keer ligt de macht juist bij de politiek of bij de kunstwereld.’

Ik zag wat hij bedoelde. Sinds het uitbreken van de crisis hebben niet alleen bankiers hun geloofwaardigheid verloren. Het zelfde geldt voor economen en voor iedereen die de wereld in termen van geld beschrijft. Geen wonder dat de heren zich terug trekken in besloten crisisdiners, waar ze werken aan een nieuwe taal en nieuwe zienswijzen, waarmee ze zich vanuit hun tijdelijke censuur zullen terugvechten naar het hart van de samenleving.

Ik nam nog een slok bier.

Onwillekeurig moest ik denken aan een ander systeem dat staat te trappelen om de wereld haar taal en zienswijze op te leggen: de voetballerij. Nog een maandje of drie en de halve wereldbevolking ziet het leven enkel nog in termen van buitenspel, corners en blessuretijd.

Over wereldheerschappij gesproken.

Strijd tussen systemen
Terug naar het overzicht